Nieuws

De oorlog in het Noorden - De Tweede Wereldoorlog in regionaal perspectief

6 november 2019

HOVO hoorcollegereeks 3 t/m 31 maart 2020
De oorlog in het Noorden - De Tweede Wereldoorlog in regionaal perspectief

De Tweede wereldoorlog lijkt misschien lang geleden, maar de gebeurtenissen spelen in het collectieve geheugen nog steeds een rol. De belangstelling voor deze periode is nog steeds groot. En de gebeurtenissen in deze jaren worden steeds opnieuw geëvalueerd en telkens weer worden er iets anders gezien en iets anders gevoeld. In deze korte cursus wordt vooral vanuit het regionale perspectief gekeken. Wat gebeurde er hier, in onze omgeving en hoe kijken wij daar nu naar, vanuit ons hedendaagse perspectief.

In deze serie colleges zijn er 5 sprekers die zich met verschillende aspecten van de oorlogsperiode in onze streken bezig houden.

College 1. dr. Stefan van der Poel (3 maart)
'Euthymia bleibt uns'. De laatste jaren van Leo Polak, 1938-1941

Kort na de Duitse inval op 10 mei 1940 voorspelde Leonard Polak (1880-1941) - jurist, filosoof, ethicus en sinds 1928 hoogleraar aan de Groninger universiteit dat nu 'de schifting, de eigenlijke beproeving der karakters zou beginnen. Zelf noteerde hij in zijn dagboek – met een toespeling op zijn voornaam - 'liever een dode leeuw [te zijn] dan een levende hond'. (Stefan van der Poel is als docent en onderzoeker verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, met als specialiteit de Joodse geschiedenis)

College 2. Wim Ensing (10 maart)
Communistisch verzet in Drenthe

Verzet tegen de bezetter was er in grote verscheidenheid. Er waren verschillen in motieven, uitvoering en gebruikte middelen. Eén van de organisaties die zich al heel vroeg liet gelden in het landelijk verzet tegen de bezetter was de Communistische Partij Nederland. De partijleiding had zich goed voorbereid op de situatie na de capitulatie  op 14 mei 1940.  Bij de Februaristaking in 1941 had de CPN een belangrijke rol gespeeld. De bezetter liet daarna zien welk schrikbewind er gevoerd zou worden in de daaropvolgende jaren. Er waren ook grote gevolgen voor de communisten in Noord-Nederland. In de afgelopen jaren verschenen studies over het communistisch verzet in Groningen en Friesland. (Wim Ensing - medewerker bij het Drents Archief -  is bezig met een studie naar de situatie in Drenthe, het is de bedoeling die in 2020 te laten verschijnen)

College 3. Joël Stoppels (17 maart)
De bevrijding van Noord-Nederland

De bevrijding van Noord-Nederland verliep moeizaam: de Duitse capitulatie was op 5 mei 1945 een feit maar het duurde nog tot 11 juni 1945 voordat de laatste Duitsers Schiermonnikoog verlieten. Bij Delfzijl vond de laatste veldslag op Nederlands grondgebied plaats tijdens de gevechten om de Delfzijl- Pocket. Vaak draaide het bij de bevrijding om overleven of niet, om vreugde en verdriet. Tijdens deze workshop zult u in de voersporen treden van de geallieerde militairen tijdens de bevrijding van Noord-Nederland. (Joël Stoppels is battlefieldgids en geaccrediteerd voor Badge No. 70 van de The International Guild of Battlefield Guides. Daarnaast schrijft hij een boek over de bevrijding van Noord-Nederland. Dit boek verschijnt in april 2020)

College 4. José Martin (24 maart)
Herinneren en herdenken

Gewoon de draad weer oppakken en doorgaan, dat was voor het merendeel van de overlevenden van de Holocaust het credo van het dagelijks leven in de eerste decennia na de oorlog. Maar steeds weer werden zij herinnerd aan het verlies van familie en vrienden, door starre regelgeving, ambtelijke tegenwerking en omvangrijke papierbergen voor de formele afwikkeling van het verdwijnen van hun geliefden. Aan herdenken werd helemaal niet gedacht, laat staan aan het oprichten van monumenten of het behoud van het voormalig kamp Westerbork. In de afgelopen decennia is herdenken steeds belangrijker geworden: hoe is deze omslag van herinneren naar herdenken verlopen? En hoe belangrijk is nog de herinnering? (José Martin is als medewerker van de afdeling collectie en onderzoeker verbonden aan het Herinneringscentrum Kamp Westerbork)

College 5. Dr. Mieke Meiboom (31 maart)
Fout in de oorlog?

Vanaf 1945 werd iedereen, die met de Duitse bezetter gecollaboreerd had, berecht. Deze bijzondere vorm van strafrecht werd Bijzondere Rechtspleging genoemd. In de drie Noordelijke provincies zijn ruim 38.000 mensen geïnterneerd en berecht. Dit college gaat over de vraag hoe de bijzondere rechtspleging werkte of al deze mensen fout waren. (Mieke Meiboom promoveerde in 2016 op haar onderzoek naar de bijzondere rechtspleging na de oorlog)

Kosten: € 123,50 voor 5 colleges.
Aanmelden kan t.z.t. via https://www.hovonoordnederland.nl/