2 januari 2026
Burgemeesters, melkrijders en notarissen
Aan het begin van elk jaar komt een flinke hoeveelheid archiefstukken beschikbaar voor onderzoekers. Het gaat om documenten die nog niet, of alleen onder voorwaarden, in te zien waren. In het Drents Archief gaat het onder meer om archieven van kerken, zuivelfabrieken en notarissen. Hieronder belichten we enkele bijzondere documenten. De volledige lijst men openbaar geworden archieven kan je hier vinden.
Burgemeesters waren heren van stand
Een eeuw geleden was een goede komaf een noodzakelijke voorwaarde om burgemeester te worden. Dat was in deie tijd vanzelfsprekend. Toch blijft het confronterend om dat zwart op wit te lezen in de vertrouwelijke stukken uit het archief van het Kabinet van de Commissaris van de Koning(in) die nu openbaar zijn geworden.
Zo solliciteerde gemeentesecretaris Albert Waterbolk, de vader van de bekende archeoloog Harm Tjalling Waterbolk, in 1923 naar het burgemeestersambt in Havelte. Hoewel hij wordt geprezen als een uitmuntende secretaris, vond Commissaris van de Koning Linthorst Homan hem ongeschikt als burgemeester. Waterbolk was namelijk ‘van zeer nederige afkomst’. Hij zou daarom geen gezag hebben over de gegoede boerenstand. Ook over de lastige werklozen van de Havelterberg zou hij geen overwicht hebben. Waterbolk viel daardoor af in de selectie. Van de drie overgebleven kandidaten werd uiteindelijk vervener Alle van der Sluis in 1923 benoemd tot burgemeester van Havelte.
Melkrijders op pad
Uit het archief van de Zuivelfabrieken in Drenthe zijn documenten beschikbaar gekomen die teruggaan tot in de jaren 70. In die tijd zetten de boeren de melk nog in melkbussen aan de weg. De bussen werden twee keer per dag opgehaald door melkrijders die ze naar de zuivelfabriek brachten. Dat gebeurde eerst met paard en wagen en later met de trekker. De lege bussen, herkenbaar aan het busnummer van de boer, namen ze vervolgens weer mee terug.
Routekaart uit 1975 met melkritten
In het archief van de Coöperatieve Zuivelfabriek Rogat bevindt zich een routekaart uit 1975 waarop de verschillende melkritten staan aangegeven. Zeven melkrijders verzamelden toen de bussen in een uitgestrekt gebied: van Meppel tot Veeningen en van Ruinerwold tot aan het Staphorsterbos. Vanaf de jaren 70 schakelden steeds meer zuivelfabrieken over op de Rijdende Melk Ontvangst (RMO): tankauto’s die de melk rechtstreeks bij de boer ophaalden. Voor de zuivelfabriek in Rogat kwam die modernisering echter te laat. In 1977 sloot de Coöperatieve Zuivelfabriek Rogat – de oudste zuivelfabriek van Drenthe – definitief haar deuren.
Notariële akten openbaar en digitaal beschikbaar
De notariële akten uit 1931 van notarissen in Assen, Borger, Dwingeloo, Gieten, Hoogeveen, Meppel, Odoorn en Zuidlaren zijn dit jaar openbaar geworden en digitaal te raadplegen. De stukken zijn van belang voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van zijn woonplaats of familie. Zo bevat het archief van notaris Rutger Arends Lammers uit Gieten een akte van een publieke verhuring. In café Kram in Eext verzamelden verschillende belangstellenden zich om te bieden op de huur van een boerenbehuizing en percelen in Eext en Eexterzandvoort. De landerijen werden aangeduid met kleurrijke veldnamen zoals Hondelakker, Achterviezel, Kwengelderkamp, Bonkenakker en Bolman. Harm Hoving uit Eext bracht het hoogste bod uit en mocht de boerderij drie jaar lang huren voor 165 gulden. Daarvoor moest hij wel de vloer verven, de kamers behangen en de put schoonmaken. De overige percelen werden door andere gegadigden gehuurd. Na voorlezing zetten alle huurders hun handtekening onder de akte, op een paar na, die het café al eerder hadden verlaten.
Het Drents Archief heeft een handige video gemaakt over notariële akten. Hoe kan je hier het beste naar zoeken? Bekijk het hier.