CABR

Afdrukken
Details
Categorie: Hidden URLS
Hits: 1259

2 februari 2026

Na de Tweede Wereldoorlog werd er binnen de bijzondere rechtspleging onderzoek gedaan naar collaboratie. De dossiers van alle onderzochte personen zijn verzameld in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). In het Drents Archief kun je onderzoek doen in het gedigitaliseerde deel van het CABR. Er zijn twee beveiligde computers waarop gezocht kan worden. Op deze pagina vind je meer informatie over het digitale CABR en het reserveren van een plek. LET OP: Vanwege de drukte, mag je per week maximaal twee tijdsloten reserveren.

Voor je bezoek  

Wat is het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging? 

Het CABR is het grootste en meest geraadpleegde oorlogsarchief van Nederland. Het archief bevat dossiers van ongeveer 425.000 personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op samenwerking met de bezetter (collaboratie). In het kader van het project Oorlog voor de Rechter wordt momenteel het hele CABR gedigitaliseerd, volledig doorzoekbaar gemaakt en van uitleg voorzien. Digitalisering zorgt ervoor dat het oorlogsarchief veel toegankelijker wordt. Zo is het mogelijk om in het digitale CABR te zoeken op namen van (Joodse) slachtoffers, verzetsmensen en naar gebeurtenissen uit de oorlog.  

Zijn alle dossiers digitaal beschikbaar?

Op de website Oorlog voor de Rechter kun je vinden of iemand een dossier heeft in het CABR.  

Nog niet alle CABR-dossiers zijn gedigitaliseerd. Staat er op Oorlog voor de Rechter bij een persoonspagina achter een inventarisnummer ‘Niet gescand’, dan is het dossier nog niet digitaal te bekijken in het Drents Archief (afbeelding 1). De niet-gescande dossiers zijn alleen te bekijken in de studiezaal van het Nationaal Archief in Den Haag. Hoe je deze CABR-dossiers kunt bekijken lees je op deze pagina van het Nationaal Archief: zoekhulp Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging. 

Afbeelding 1:

Vooronderzoek: Zoeken naar slachtoffers en andere betrokkenen 

De dossiers in het CABR bevatten niet alleen informatie over verdachten, maar ook over slachtoffers en andere betrokkenen zoals deelnemers aan het verzet. Deze personen zijn niet op naam geregistreerd op Oorlog voor de Rechter maar kunnen wel voorkomen in het digitale CABR.  

Wil je er zeker van zijn dat de persoon naar wie je zoekt voor komt in het (digitale) CABR? Het is mogelijk om een kort vooronderzoek uit te laten voeren naar de persoon die je zoekt. Neem hiervoor contact op met het Drents archief via cabr@drentsarchief.nl. Geef hierbij de volgende gegevens door van de persoon die je zoekt: voor- en achternaam, geboortedatum en indien bekend de woonplaats tijdens de oorlog.

Wetenschappelijk onderzoeksbelang 

In het CABR komen personen voor die mogelijk nog in leven zijn. Om hun privacy te beschermen moeten onderzoekers die wetenschappelijk onderzoek in het CABR willen doen, een onderzoeksopzet indienen. Hierin moeten de onderzoekers aangeven hoe ze om zullen gaan met de bijzondere persoonsgegevens uit het archief. Als je bij het maken van een afspraak voor het digitale CABR hebt aangegeven dat je een wetenschappelijk onderzoeksbelang hebt, ontvang je in de bevestigingsmail van je reservering een formulier dat je hiervoor moet indienen.   

Tijdens je bezoek 

Hoe reserveer ik een plek?

Om onderzoek te doen in het CABR, kan je via deze link een afspraak inplannen. We werken met twee tijdsloten per dag (van 9.30 tot 12.30 uur en van 13.30 tot 16.30 uur) zodat meer personen gebruik kunnen maken van de beveiligde computers. Je mag een tweede bezoeker meenemen bij je reservering. Als je naast het inzien van het digitale CABR ook nog archiefstukken van het Drents Archief in de studiezaal wil bekijken, moet je hiervoor apart een reservering maken.  LET OP: Vanwege de drukte, mag je per week maximaal twee tijdsloten reserveren.

Huisregels  

Vanwege privacywetgeving zijn er extra regels voor het gebruiken van het digitale CABR. Zo ontvangt iedere bezoeker een besluit tot verlening van inzage en mogen er geen foto's worden gemaakt van de documenten. Een telefoon of camera mag daarom niet mee de studiezaal in. Je mag wel aantekeningen maken op een laptop of op papier. De camera van je laptop wordt afgeplakt. 

Na je bezoek 

Verder zoeken 

Nadat je onderzoek hebt gedaan in de digitale versie van het CABR wil je misschien, afhankelijk van de informatie die je gevonden hebt, meer weten. Hier vind je tips voor verder onderzoek. 

Een luisterend oor 

Bij onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog kunnen persoonlijke en familiegeschiedenissen aan het licht komen die emotioneel belastend zijn. Hier vind je verschillende organisaties waarmee je contact kan opnemen voor ondersteuning of een luisterend oor. 

Afspraak annuleren 

Neem voor het annuleren van je afspraak contact met ons op via cabr@drentsarchief.nl of bel naar 0592 31 35 23. 

Vragen? 

Meer informatie over het CABR en de totstandkoming ervan vind je op de website van Oorlog voor de Rechter. 

Neem voor vragen over het reserveren van een plek of over je reservering contact op via cabr@drentsarchief.nl of bel naar 0592 - 31 35 23. 

Voor inhoudelijke vragen kan je altijd terecht bij een medewerker van de Studiezaal wanneer je het digitale CABR bekijkt, of neem contact op met het team van Oorlog voor de Rechter: