Dagelijks ontvangen we vragen van mensen die bezig zijn met onderzoek. Dat is hartstikke fijn, want we helpen iedereen graag op weg. Steeds vaker zien we dat mensen AI gebruiken bij hun stamboomonderzoek. Dat levert soms bijzondere zoektochten op. Naar een huwelijksakte die niet bestaat bijvoorbeeld. Of naar een inventarisnummer dat door AI is verzonnen.
AI systemen zoals ChatGPT kunnen namelijk 'hallucineren'. Dit betekent dat ontbrekende informatie wordt aangevuld met gegevens die aannemelijk klinken, maar niet kloppen. En juist bij genealogisch onderzoek, waar namen, data, familieverbanden en bronnen heel precies komen, kan zo'n fout je behoorlijk op het verkeerde spoor zetten. Daarentegen kan AI juist ook heel handig zijn als sparringpartner. Als je maar weet waar je het wel en niet voor gebruikt. We zetten een aantal tips voor je op een rij.
Gebruik AI om nieuwe zoekrichtingen te bedenken
Ben je bezig met onderzoek maar weet je even niet meer hoe je verder moet? Vraag AI dan bijvoorbeeld:
- In welke soorten bronnen kan ik meer informatie vinden?
- Welke beroepen of termen werden vroeger anders genoemd?
- Welke spellingsvarianten van deze achternaam kan ik proberen?
Zo helpt AI je zoeken, zonder het onderzoek van je over te nemen.
Laat AI geen bronnen voor je aanwijzen
Vraag je om een specifiek archiefstuk, toegangs- of inventarisnummer? Dan kan AI een antwoord geven dat heel geloofwaardig klinkt, maar helemaal niet bestaat. Dus: controleer altijd zelf de originele archiefinventaris of database.
Check, check, dubbelcheck
Neem namen, data en familiebanden niet zomaar over. AI kan personen aan elkaar koppelen omdat dat logisch lijkt. Bijvoorbeeld omdat twee personen dezelfde achternaam hebben. Maar bij genealogie is waarschijnlijk niet hetzelfde als bewezen. Een verkeerde geboortedatum, naamgenoot of familieband kan je hele stamboom de verkeerde kant opsturen.
Gebruik AI niet als historische bron
Een chatbot maakt een antwoord op basis van patronen in grote hoeveelheden tekst. Dat betekent niet dat het antwoord afkomstig is uit een betrouwbare historische bron. Klinkt een verhaal prachtig en gedetailleerd? Vraag jezelf altijd af: waar komt deze informatie eigenlijk vandaan?
Gebruik AI als sparringpartner
Verlies je het overzicht in jouw zoektocht? AI kan op dat moment juist handig zijn als sparringpartner. Bijvoorbeeld om:
- Aantekeningen te ordenen;
- een tijdlijn te maken;
- oude begrippen uit te leggen;
- historische context te verkennen;
- hypotheses en vervolgvragen te bedenken.
Heb je een onderzoeksvraag voor ons? Die kan je via dit formulier aan ons stellen. Heb je tijdens je onderzoek AI gebruikt? Dat vinden we geen probleem maar het is wel handig als je dit erbij vermeld. Zo kunnen we gerichter kijken naar de vraag.
