Wat zijn doop-, trouw- en overlijdens/begraafboeken?
Voor 1811 waren de kerken de enige instanties die gegevens vastlegden over geboorte, huwelijk en overlijden. De redenen hiervoor waren verschillende: aantekening van wie het sacrament van de doop ontvingen, registratie van de kerkelijke bevolking, ontvangsten wegens begrafenissen, enz. Vanaf 1806 noteerde de overheid ook overlijdens- en begraafgegevens in verband met de belasting op de successie.
Niet alle boeken zijn bewaard gebleven, bijvoorbeeld omdat een brand de bronnen heeft verwoest. Ook werd niet alles werd genoteerd. Het was niet verplicht in de gereformeerde kerk in Drenthe de overledenen of begravenen te registeren. Ben je bezig met stamboomonderzoek voor de invoering van de burgerlijke stand nin 1811, dan zijn dit waardevolle bronnen om mee aan de slag te gaan. Je vindt de collectie DTOB in onze database: 0176.01 Collectie DTOB (Drents Archief).
Waar vind ik de kerkelijke archieven?
De belangrijkste informatie uit de kerkregisters staan in onze genealogische database. Dit zijn bijvoorbeeld de kerkelijke doop-, trouw- en begraafboeken uit de periode vóór 1811. Sommige gemeenten beschikken over kopieën van de registers. Het Drents Archief bewaart ook kerkelijke archieven van na 1811. Zoek in de database naar de kerk waar je onderzoek naar wil doen. In archiefstukken kan je per kerkelijke gemeente zien welke documenten aanwezig zijn. We hebben een video opgenomen om je verder op weg te helpen in de kerkregisters. Deze kan je hier (wordt geopend in een nieuw tabblad) bekijken.
Extra bronnen: klokkengeld, huur van lakens en collecte tijdens begrafenissen
In Meppel ontving de kerk inkomsten voor het luiden van de klokken als er iemand was overleden. Voor de betaling van het zogenaamde ‘klokkengeld’ kon je je zelfs verzekeren voor een bedrag van drie gulden. Van deze dienst is een uitgebreide administratie bijgehouden. In de klokkenboeken zijn de overlijdensgegevens van veel oude Meppelers terug te vinden. Je kan dit archief aanvragen om in te zien op de Studiezaal.
De diaconie, de instantie binnen de kerk die zich bezighield met maatschappelijk werk, verhuurde vaak een zwart laken dat bij een begrafenis over de doodskist gelegd werd. Families die wilden laten zien dat ze wat te besteden hadden, huurden een extra mooi en duur exemplaar. Het bedrag dat voor de huur werd betaald kwam via de diaconie ten goede aan arme personen binnen de gemeente. De diakenen noteerden hoeveel geld er binnenkwam en de naam van de overledene of de familie werd bijgeschreven in de financiële registers.
Een andere bron die informatie geeft over overlijdens, zijn de inkomsten van collectes die tijdens begrafenissen werden gehouden. Ook die gegevens werden door de diakenen bijgehouden en zijn te vinden in het Drents Archief. De naamindex met de aanvullende gegevens uit de diaconiearchieven en de klokkenboeken is per gemeente te vinden in de Collectie DTOB (doop-, trouw-, overlijdens- en begraafregisters van vóór 1811) van het Drents Archief.