Na de Tweede Wereldoorlog werd er binnen de bijzondere rechtspleging onderzoek gedaan naar collaboratie. De dossiers van alle onderzochte personen zijn verzameld in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). In het Drents Archief kun je onderzoek doen in het gedigitaliseerde deel van het CABR. Er zijn twee beveiligde computers waarop gezocht kan worden. Op deze pagina vind je meer informatie over het digitale CABR en het reserveren van een plek.
LET OP: Vanwege de drukte, mag je per week maximaal twee tijdsloten reserveren. Het kan gebeuren dat een reservering wordt geannuleerd. Kijk dus regelmatig op onze website of er onverwacht een plek vrij is gekomen.
Voor je bezoek
Wat is het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging?
Het CABR (wordt geopend in een nieuw tabblad) is het grootste en meest geraadpleegde oorlogsarchief van Nederland. Het archief bevat dossiers van ongeveer 425.000 personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op samenwerking met de bezetter (collaboratie). In het kader van het project Oorlog voor de Rechter wordt momenteel het hele CABR gedigitaliseerd, volledig doorzoekbaar gemaakt en van uitleg voorzien. Digitalisering zorgt ervoor dat het oorlogsarchief veel toegankelijker wordt. Zo is het mogelijk om in het digitale CABR te zoeken op namen van (Joodse) slachtoffers, verzetsmensen en naar gebeurtenissen uit de oorlog.
Zijn alle dossiers digitaal beschikbaar?
Op de website Oorlog voor de Rechter (wordt geopend in een nieuw tabblad) kun je vinden of iemand een dossier heeft in het CABR.
Nog niet alle CABR-dossiers zijn gedigitaliseerd. Staat er op Oorlog voor de Rechter (wordt geopend in een nieuw tabblad) bij een persoonspagina achter een inventarisnummer ‘Niet gescand’, dan is het dossier nog niet digitaal te bekijken in het Drents Archief (afbeelding 1). De niet-gescande dossiers zijn alleen te bekijken in de studiezaal van het Nationaal Archief in Den Haag. Hoe je deze CABR-dossiers kunt bekijken lees je op deze pagina van het Nationaal Archief: zoekhulp Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (wordt geopend in een nieuw tabblad).
Afbeelding 1:
Vooronderzoek: Zoeken naar slachtoffers en andere betrokkenen
De dossiers in het CABR bevatten niet alleen informatie over verdachten, maar ook over slachtoffers en andere betrokkenen zoals deelnemers aan het verzet. Deze personen zijn niet op naam geregistreerd op Oorlog voor de Rechter (wordt geopend in een nieuw tabblad) maar kunnen wel voorkomen in het digitale CABR.
Wil je er zeker van zijn dat de persoon naar wie je zoekt voor komt in het (digitale) CABR? Het is mogelijk om een kort vooronderzoek uit te laten voeren naar de persoon die je zoekt. Neem hiervoor contact op met het Drents archief via cabr@drentsarchief.nl. Geef hierbij de volgende gegevens door van de persoon die je zoekt: voor- en achternaam, geboortedatum en indien bekend de woonplaats tijdens de oorlog.
Wetenschappelijk onderzoeksbelang
In het CABR komen personen voor die mogelijk nog in leven zijn. Om hun privacy te beschermen moeten onderzoekers die wetenschappelijk onderzoek in het CABR willen doen, een onderzoeksopzet indienen. Hierin moeten de onderzoekers aangeven hoe ze om zullen gaan met de bijzondere persoonsgegevens uit het archief. Als je bij het maken van een afspraak voor het digitale CABR hebt aangegeven dat je een wetenschappelijk onderzoeksbelang hebt, ontvang je in de bevestigingsmail van je reservering een formulier dat je hiervoor moet indienen.
Tijdens je bezoek
Hoe reserveer ik een plek?
Om onderzoek te doen in het CABR, kan je via deze link een afspraak inplannen. We werken met twee tijdsloten per dag (van 9.30 tot 12.30 uur en van 13.30 tot 16.30 uur) zodat meer personen gebruik kunnen maken van de beveiligde computers. Je mag een tweede bezoeker meenemen bij je reservering. Als je naast het inzien van het digitale CABR ook nog archiefstukken van het Drents Archief in de studiezaal wil bekijken, moet je hiervoor apart een reservering maken.
Huisregels
Vanwege privacywetgeving zijn er extra regels voor het gebruiken van het digitale CABR. Zo ontvangt iedere bezoeker een besluit tot verlening van inzage en mogen er geen foto's worden gemaakt van de documenten. Een telefoon of camera mag daarom niet mee de studiezaal in. Je mag wel aantekeningen maken op een laptop of op papier. De camera van je laptop wordt afgeplakt.
Na je bezoek
Verder zoeken
Nadat je onderzoek hebt gedaan in de digitale versie van het CABR wil je misschien, afhankelijk van de informatie die je gevonden hebt, meer weten. Hier vind je tips voor verder onderzoek.
Een luisterend oor
Bij onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog kunnen persoonlijke en familiegeschiedenissen aan het licht komen die emotioneel belastend zijn. Hier vind je verschillende organisaties waarmee je contact kan opnemen voor ondersteuning of een luisterend oor.
Afspraak annuleren
Neem voor het annuleren van je afspraak contact met ons op via cabr@drentsarchief.nl of bel naar 0592 31 35 23.
Vragen
Meer informatie over het CABR en de totstandkoming ervan vind je op de website van Oorlog voor de Rechter. (wordt geopend in een nieuw tabblad)
Neem voor vragen over het reserveren van een plek of over je reservering contact op via cabr@drentsarchief.nl of bel naar 0592 - 31 35 23.
Voor inhoudelijke vragen kan je altijd terecht bij een medewerker van de Studiezaal wanneer je het digitale CABR bekijkt, of neem contact op met het team van Oorlog voor de Rechter:
- Telefoon: 0800-0064 (elke werkdag tussen 09.00 en 17.00 uur)
- Chat (wordt geopend in een nieuw tabblad) (Elke werkdag tussen 09.00 en 17.00 uur)
- CABR-contactformulier (wordt geopend in een nieuw tabblad).
- Antwoorden op de meest gestelde vragen (wordt geopend in een nieuw tabblad).